Bob Dylan - Modern Times - Recensie

‘I want some real good woman to do just what I say. Everybody got to wonder what’s the matter with the world today.’ Die twee regels uit de openingssong Thunder On The Mountain vatten Modern Times samen. En compacter kan Dylan ook nauwelijks samenvatten wat hem bezighoudt vandaag de dag. Op nummer één binnen in de Amerikaanse hitlijsten. Op nummer drie in Nederland. Recensenten die het zijn beste album noemen sinds Blood On The Tracks uit 1975. Zelfs zonder één noot van de plaat gehoord te hebben, is er al een aantal dingen vast te stellen. Dat de documentaire van Martin Scorsese, vorig jaar, en Bobs eigen autobio, Cronicles, Dylan weer helemaal terug in de belangstelling en vooral in het hart van zijn generatiegenoten heeft gebracht. Maar ook dat juist hij nog altijd dat bijna mythische charisma heeft dat qua succes even grote generatiegenoten als Lou Reed, Neil Young, Eric Clapton en Paul McCartney moeten ontberen. Het kan bijna geen toeval zijn dat juist in een tijd dat terrorrismedreiging, oorlog in Irak en Afghanistan, atoombommen in Iran en Noord-Korea, de orkaan Katrina en het paniekbeleid van de regering Bush dat miljoenen Amerikanen in verwarring brengt, de oude boodschapper uit de jaren zestig weer zo enthousiast omarmd wordt. Ongeacht of hij op zijn nieuwe album over al die zaken echt wat te melden heeft. Het draait ook om de persoon Dylan. Op zijn nieuwe album spelen geen bekende musici als ‘lokkertjes’ mee. Haalt hij geen publicitair spectaculaire fratsen uit. Maar om dat laatste vast te stellen moet je de cd natuurlijk eerst gedraaid hebben. Dan wordt ook duidelijk dat Modern Times zonder meer overtuigender is dan Love And Theft uit 2001, maar het in muzikaal opzicht af moet leggen tegen het meesterwerk Time Out Of Mind uit 1997. Die plaat kende – niet in de laatste plaats dankzij de productie van Daniel Lanois – een raffinement in de arrangementen dat Modern Times gewoon mist. Even voor de duidelijkheid: slechte nummers staan er niet op de nieuwe Dylan. En de zanger is woord voor woord verstaanbaar, wat van concerten de laatste jaren niet gezegd kon worden. Maar die vier typisch bluesachtige tracks in de Muddy Waters-traditie worden op de lange duur toch wel wat inwisselbaar. Ze gaan allemaal over slechte vrouwen, overigens. Al verlangt Bob daar net zo hard naar als hij ze verafschuwt. En dan zijn er drie nostalgische ballads en walsjes, die charmant zijn, maar evenmin door merg en been gaan. Nostalgie is onmiskenbaar verbonden met het ouder worden. En de nu 65-jarige Bob heeft natuurlijk evenveel recht op zijn portie weemoed als zijn generatiegenoten. Hij is overtuigend melancholisch in het walsje When The Deal Goes Down (‘Laat mij bij jou zijn als de boel naar de kloten gaat’, daar komt het op neer). Of neem het Nat King Cole-achtige Beyond The Horizon, waarin hij de liefde zo zoet bezingt dat je het wel als ironie moet ervaren. Het is dezelfde soort nostalgie die iemand als Woody Allen ook zo graag in zijn films stopt. Mooie songs, maar zonder angel. Blijven er drie nummers over. Maar die dragen het album ook. En overtuigend. Ze behoren tot het beste wat Dylan opgenomen heeft en laten hem horen als een wijze man in de herfst van zijn leven. Om te beginnen de opener Thunder On The Mountains, dat zowel muzikaal als qua tekst een vervolg lijkt op Subterranean Homesick Blues met Bob als onnavolgbaar orakel. Maar dan eentje die de jaren zestig ver achter zich heeft gelaten. ‘I’ll say this, I don’t give a damn about your dreams’. Zo, die kan Marten Luther King – daar boven in de hemel – in z’n zak steken. De tweede topper is Workingman’s Blues #2. Een slepende pianoballad met een prachtige melodie – was er een hammond gebruikt, dan had het zo op Blonde On Blonde gepast. Het verhaal van een ouder wordende man – ‘I can see for myself that the sun is sinking’ – die terugblikt en relativeert, zonder enige valse hoop te bieden: ‘No man, no woman knows the hour that the sorrow will come. En een vergelijkbare meedogenloze ontboezeming komt ook weer terug in het bijna negen minuten klokkende slotnummer van het album Ain’t Talkin’: ‘Ain’t talkin’, just walkin’ through this weary world of woe.’ Donker, angstaanjagend, apocalyptisch en groots. Hier is Dylan net als vroeger weer de profeet, maar dan wel de onheilsprofeet. De wereld is een tuin, maar de tuinman is verdwenen. ‘There’ll be no mercy for you once you’ve lost’. Als we een gure winter tegemoet gaan, weet dan dat Bob Dylan die voorspeld heeft.